De VON is de Vereniging voor het Onderwijs in het Nederlands, opgericht in 1969. Deze vereniging voor docenten Nederlands stimuleert de ontwikkeling van nieuwe inzichten in (moeder)taalonderwijs, waaronder ook het Fries, en toetst deze ideeën aan ervaringen uit de dagelijkse (les)praktijk. Deze praktijk beslaat alle onderwijstypen: primair, voortgezet en tertiair onderwijs; ofwel basisonderwijs, vmbo, havo, vwo, mbo, hbo (waaronder pabo), wo en volwasseneducatie. In de tweede helft van de jaren zeventig is het aandachtsgebied ‘Nederlands als vreemde voertaal’, later afgekort tot NT2, er nog bij gekomen. Per 1 januari 2005 is de VON opgeheven na meer dan dertig jaar vernieuwend werk te hebben verricht.

De doelen 

Vanaf het begin heeft de VON haar doelen in twee onderwijsidealen ‘vertaald’ door moedertaalonderwijs in de lengte en in de breedte te bepleiten. Het eerste ideaal bepleit de doorgaande lijn in het moedertaalonderwijs ‘van kleuterschool tot universiteit’ zoals de opsomming van sectoren hierboven al te zien gaf. Binnen het tweede ideaal is moedertaalonderwijs niet alleen de zorg van docenten Nederlands, maar van alle docenten die hun onderwijs in de moedertaal vormgeven: ‘moedertaalonderwijs en toch geen Nederlands’.

De VON heeft geregeld leerplanaanvragen ingediend bij de SLO en de LPC. Een kleine greep uit (mede) door de VON geïnitieerde projecten:

• de ontwikkeling van een vakcurriculum voor de Pabo;
• het trios-project voor de basisschool, waarbij ‘trios’ staat voor ‘taal en rekenen in opleidingsdidactische samenhang’;
• een onderzoek naar de oorzaken van problematisch leergedrag van moeilijk lerende leerlingen in het NT2-onderwijs.

Daarnaast volgde de VON actief alle actualiteiten in het onderwijs: Tweede Fase, taalbeleid, leerwegen, basisvorming, taalgericht vakonderwijs enzovoort. Deze actuele zaken vroegen om diverse uiteenlopende acties van het bestuur. Zo organiseerde de VON in 2003 in samenwerking met de sectie Nederlands van de Vereniging voor Leraren in Levende Talen (VLLT) een succesvolle studiedag over onderwijs in het vak Nederlands in het vmbo.

Het tijdschrift Moer

Moer is het verenigingstijdschrift dat de VON vanaf 1969 zes tot vier keer per jaar deed verschijnen. Het laatste nummer van Moer verscheen in januari 2005. Dit ‘Tijdschrift voor het onderwijs in het Nederlands’ bevat per nummer naast enkele vaste rubrieken, boekrecensies en interessante en actuele artikelen over alle aspecten van het schoolvak Nederlands. Per jaargang levert dit een staalkaart op van publicaties die grote delen van het terrein van het vak bestrijken. Een greep: lessenseries ter voorbereiding op het nieuwe schoolexamen gedocumenteerd schrijven, taalbeleid in het voortgezet onderwijs, een vakoverstijgende lessenserie Nederlands en biologie in de basisvorming, opdrachten bij de permanente tentoonstelling in het Letterkundig Museum, een voorbeeld uit de ckv1-praktijk, spelenderwijs leren in de basisvorming. In veel van de artikelen staat een beschrijving van praktijkvoorbeelden centraal, maar ook wordt de beleidskant van het moedertaalonderwijs aan de orde gesteld.